Roodschrift sprak Arie Willem naar aanleiding van de recente motie in de Tweede Kamer over Antifa, een onderwerp dat sinds kort volop in de belangstelling staat. Opmerkelijk is dat de redactie van Roodschrift al vóór deze motie het idee had om hem over dit onderwerp te interviewen, wat het actuele belang van het onderwerp nog maar eens onderstreept.

AW heet hij in dit artikel: Arie Willem Bijl is een bekende in de Almeerse politiek. Als voormalig wethouder in onder andere Almere en als interim-bestuurder op diverse plekken heeft hij zijn sporen verdiend.

Arie Willem was voorheen ook eindverantwoordelijk bij XminY, een solidariteitsfonds dat wereldwijd financiële ondersteuning gaf aan de ‘grassroot movement’ – een beweging die door burgers en niet door politici gedragen wordt. Dus financierde zij ook in Nederland linkse activiteiten, waaronder Kafka en antifascistische demonstraties.

Inlichtingendiensten waarschuwen al jaren voor een stijgende dreiging van geweld, vooral vanuit extreemrechtse groepen. Maar hoe zit het met extreemlinkse groepen? Welke organisaties vallen hieronder, waar staan ze voor en zijn zij ook uit op geweld?

‘Antifascisten willen voor extreemrechts waarschuwen’

Roodschrift: Onlangs heeft de Tweede Kamer een motie aangenomen om Antifa op de lijst van terroristische organisaties te plaatsen. Die werd ingediend door FVD en kreeg steun van PVV, VVD, BBB, SGP en JA21. Aanleiding was een ‘Executive order’ van de regering Trump in september, waarin Antifa als binnenlandse terroristische organisatie werd aangemerkt. Hoe kijk jij hier tegenaan?

AW: Een terroristische organisatie is uit op gericht geweld tegen mensen en grootschalige aantasting van de democratische rechtsorde. Zelfs de AIVD (Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst) en NCTV (Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid) stellen echter dat er in Nederland geen sprake is van een dreiging vanuit extreemlinkse of extreemrechtse groepen. Antifascisme (zoals Anti Fascistische Actie en Kafka) wordt door de AIVD wel als ‘links extremisme’ gezien, maar niet als terroristisch.

Roodschrift: Is er in Nederland sprake van extreemrechtse organisaties en extreemlinkse acties?

AW: Uit rapporten van de AIVD blijkt dat er in Nederland veel extreemrechtse organisaties actief zijn die zich richten op het verstoren van de democratie, het nastreven van autoritair leiderschap en ‘white power’. Extreemlinkse acties zijn vaak gericht tegen extreemrechts en men is bereid het recht in eigen hand te nemen om racisme en fascisme te bestrijden.

Roodschrift: Antifa is dus wereldwijd een beweging en geen formele organisatie. In Nederland worden Anti Fascistische Actie en onderzoekscollectief Kafka in rapporten extreemlinks genoemd. Verdienen deze organisaties volgens jou het label extreem?

AW: Het belangrijkste doel van Antifa is het voorkomen dat extreemrechtse groepen te veel invloed krijgen in de samenleving of politiek. De anti-fascistische beweging probeert de samenleving te informeren over extreemrechtse invloeden en streeft ernaar deze te beperken.

Roodschrift: Maar volgens AIVD-rapporten maken zij soms gebruik van intimidatie en geweld. Dit maakt dan toch mogelijk dat politiek er het label terroristisch op kan plakken?

AW: Het is niet aan de politiek om een groep als terroristisch te bestempelen; dat is de taak van inlichtingendiensten, het OM en de rechtbank. Het juridisch benoemen als terroristisch heeft grote gevolgen: een organisatie wordt verboden, vervolgd en grondrechten worden ingeperkt. De motie om Antifa als terroristisch te bestempelen wordt door betrokkenen bij AIVD en NCTV als onzin beschouwd.

Roodschrift: Hoe gevaarlijk is het als politiek dit soort moties gaat aannemen?

AW: Politieke partijen maken groeperingen als Kafka en de Antifascistische beweging die extreemrechtse ideologieën met fascistische en racistische uitingen bestrijden, bij voorbaat monddood door ze als terroristisch te bestempelen. Over extreemrechts wordt geen soortgelijke motie ingediend. Dit blijkt uit de reactie van partijen op acties van extreemrechtse groeperingen bij een demonstratie tegen immigratie en asiel op het Malieveld: er was geen harde afkeuring en het kabinet wilde het geweld aanvankelijk niet als extreemrechts bestempelen. BBB diende zelfs een motie in voor een acute asielstop vanwege ‘onrust’ op het Malieveld.

Roodschrift: Wordt door dit soort acties Extreemrechts de ‘Nieuwe Norm’?

AW: Extreemrechts wordt steeds meer politiek geaccepteerd en krijgt meer ruimte in de Tweede Kamer (PVV, BBB, JA21, FVD), waardoor het maatschappelijk steeds meer geaccepteerd wordt. Deze partijen pleiten feitelijk voor het remigreren van mensen met een migratieachtergrond. Ook volgens de NCTV is dit een alternatieve manier om over deportaties te spreken en wordt zo een rechts-extremistische term genormaliseerd.

Je kunt gerust stellen dat Radicaal-rechtse politiek- populisme en rechts-extremisme vindt dat de ene groep meer waarde heeft dan de andere, gebaseerd op etniciteit, religie, seksuele geaardheid, etc. Ze worden hierbij beïnvloed door de Amerikaanse ‘alt- right’ die streeft naar een ‘witte-etnostaat’.

Roodschrift: Wat is volgens jou de toegevoegde waarde van Kafka en AFA?

AW: Ik waardeer waakhonden zoals Kafka zolang zij geweldloos blijven. Aan de andere kant, je kan bijvoorbeeld de website van Kafka bezoeken. Daarop staat een indrukwekkend overzicht van extreemrechtse acties, waaronder recente demonstraties tegen AZC’s en betrokken organisaties. Ik raad je ook aan om het dossier ‘De Rechtstaat’ van Follow the Money te volgen met gedegen analyses en artikelen.

Roodschrift: Kan je Kafka extreemlinks noemen?

AW: Ik vind het lastig om Kafka extreemlinks te noemen, gezien hun werk en de gevaren die ze vanuit extreemrechts blootleggen. Voor mij ligt de grens bij geweldloosheid, zonder naïviteit.